Kinh nghiệm học tiến sĩ tại Iowa State University, Mỹ

Chuyên đề: Thông tin du học

Bên cạnh các học bổng chính phủ danh giá giúp chi trả hầu hết các chi phí cần thiết khi đi du học Mỹ, graduate assistantship cũng là một cơ hội rất tuyệt vời cho các bạn Việt Nam đang ấp ủ giấc mơ học tiến sĩ tại Mỹ. USIS Education đã phỏng vấn bạn Vũ Hồng Hà, nghiên cứu sinh năm đầu tiên bậc tiến sĩ ngành Bioinformatics and Computational Biology, về cách bạn nhận được học bổng ngay khi kết thúc bậc cử nhân ngành Dạy Toán bằng tiếng Anh từ Đại học Sư phạm Hà Nội – nhằm hiểu thêm về cuộc sống của một sinh viên Việt Nam du học Mỹ.

>> 9 website tìm kiếm và phân loại các học bổng Mỹ hàng đầu

Hành trình tìm trường và học bổng của bạn ra sao?

Mình bắt đầu tìm trường qua các giáo sư trong ngành hẹp ưa thích của bản thân. Ví dụ, mình rất thích học Thống kê. Mình lên Google Scholar (trang chuyên tìm các bài nghiên cứu chất lượng trên thế giới) tìm các bài báo liên quan tới một số thuật ngữ chuyên ngành, thường chú trọng đọc các bài mới được xuất bản hoặc có lượng trích dẫn (citation) cao. Nếu thấy thích loạt bài của một số tác giả cụ thể, mình tìm hiểu thông tin về tác giả, lab nghiên cứu và cả trường đại học của họ - các giáo sư sở hữu công trình khoa học chất lượng đều rất giỏi và công tác tại những trường đại học tốt. Đối với việc học tiến sĩ, đây là bước rất quan trọng bởi thầy cô hướng dẫn đóng vai trò thiết yếu trong việc hình thành hướng nghiên cứu. Việc đọc báo khoa học có thể sẽ rất mất công sức hay thời gian, nhưng mình nghĩ là việc cần thiết để tìm được một thầy/cô mà bạn rất khâm phục và muốn theo học lâu dài.

Trước khi sang Mỹ nghiên cứu Tin sinh học và Sinh học tính toán tại Iowa State University, Hồng Hà từng tốt nghiệp cử nhân ngành Dạy Toán bằng tiếng Anh từ Đại học Sư phạm Hà Nội

Khi đã xác định danh sách trường và những thầy cô yêu thích, bạn có thể thử email để trao đổi thêm thông tin với họ. Tuy vậy, trải nghiệm của mình trong việc này không thật tích cực và hiệu quả bởi các giáo sư thường rất bận, không có nhiều thời gian kiểm tra hoặc trả lời hàng trăm lá thư nhận được mỗi ngày, nên khả năng cao là email của mình sẽ bị bỏ sót, hoặc nhiều khi các giáo sư không tỏ ra hứng thú. Nếu may mắn được họ phản hồi lại thì cũng là những câu trả lời rất chung. Tất nhiên điều này chắc chắn sẽ khác tùy vào từng ngành và từng người, nên theo mình các bạn nên tham khảo nhiều nguồn thông tin và dựa trên cảm nhận cá nhân trước khi quyết định có liên hệ với giáo sư trước khi nộp hồ sơ ứng tuyển hay không.

Về “học bổng”, mình không đi theo dạng học bổng (scholarship, tức là được nhận học phí, sinh hoạt phí và không phải đi làm thêm cho trường). Là nghiên cứu sinh bậc tiến sĩ, mình đi học với hỗ trợ graduate assistantship (G.A): mình đi làm trợ giảng hoặc làm trợ nghiên cứu cho trường, nhờ đó mình được miễn phí tiền học và có lương hàng tháng.

>> Kinh nghiệm săn học bổng du học Mỹ theo từng bước

Có hai loại assistantship chính: 1) teaching assistantship (T.A) - trợ giảng và 2) research assistantship (R.A) - trợ nghiên cứu. Đối với T.A, bạn sẽ được phân vào làm trợ giảng cho 1 - 2 lớp ở trong trường, làm việc khoảng 20 tiếng/tuần, và thời gian còn lại là để đi học và tự làm nghiên cứu. Làm trợ giảng sẽ giúp bạn có thêm nhiều kinh nghiệm giảng dạy, đặc biệt hữu ích đối với ai sau này muốn làm giảng viên đại học. Tuy vậy, bạn cần phải đa-zi-năng và làm nhiều việc hơn bởi bạn vừa phải nghiên cứu, vừa phải học và vừa phải dạy. Còn đối với R.A, bạn sẽ hỗ trợ giáo sư cho nghiên cứu của họ với những trọng tâm nghiên cứu riêng, và mức lương giáo sư trả cho R.A. thường là từ quỹ xin từ chính phủ hoặc các công ty. Sinh viên dạng R.A được tự do làm nghiên cứu về chủ đề của giáo sư và quỹ của giáo sư, hoặc tham gia hợp tác trong các dự án có liên quan ngoài trường. Mục tiêu cao nhất ra được một sản phẩm: bài báo khoa học, phần mềm hoặc công cụ để hỗ trợ cho phát triển của chủ đề khoa học. Đối với R.A thì công việc của bạn là đi học và làm nghiên cứu, không phải đi dạy.

Du học Mỹ bậc tiến sĩ có những lợi thế nào?

Về lợi ích của sinh viên khi học tiến sĩ, mình được miễn phí học phí, có lương đủ để ăn ở và tiết kiệm được một khoản. Mình cũng được trường cho tiền bảo hiểm sức khỏe (khám miễn phí), chưa kể khuôn viên trường có đầy đủ các trang thiết bị cần thiết như sân vận động, gym và bể bơi. Mọi thứ đều rất chất lượng và chỉn chu.

Một trong những kỷ niệm đẹp của Hồng Hà trong thời gian du học Mỹ

cùng bạn bè sinh viên quốc tế

Mình rất thích một điểm ở trường mình đó là nguồn thông tin ở đây luôn rõ ràng và đầy đủ. Đặc biệt, cho dù bạn có được nhận học bổng hay không, nhà trường luôn chú trọng vào sức khỏe tinh thần của bạn. Có rất nhiều hỗ trợ từ những nguồn tư vấn trong trường, và sinh viên được thông báo đầy đủ về sự hỗ trợ này qua email, mạng xã hội hay banner và poster tại nơi công cộng. Thêm nữa, nhà ở trong trường cũng rất an toàn và đầy đủ. Mỗi khu on-campus housing đều có một người làm công tác community assistance (hỗ trợ cộng đồng). Họ sẽ hỗ trợ bạn khi bạn gặp khó khăn hay khúc mắc bằng mọi cách có thể.

Bạn có thể chia sẻ với các đọc giả USIS Education về cuộc sống hiện tại?

Đối với việc làm nghiên cứu, mình luôn cảm thấy rất biết ơn các thầy cô hướng dẫn. Khi học tiến sĩ, người hướng dẫn vô cùng quan trọng bởi mình sẽ dành ít nhất 5 năm để làm việc cùng với họ. Ở đây, phần lớn các thầy cô dù rất bận nhưng mỗi tuần mình sẽ có một buổi gặp mặt với thầy/cô hướng dẫn để nói chuyện về tiến độ công việc, hoặc được thầy cô tư vấn cho các thắc mắc của bản thân. Lần nọ mình đưa ra một ý tưởng, cô hướng dẫn của mình chỉ thoáng nghe đã biết ý tưởng đó rất khó thực thi được. Tuy vậy, cô vẫn động viên mình thử tiến hành để mình tự nhìn nhận và đánh giá vấn đề. Mình học được rằng làm nghiên cứu không thể đúng ngay từ đầu, người thầy tốt là người cho phép mình được sai và định hướng cho mình con đường đúng.

Riêng với cá nhân mình, khi học đại học thì mình học ngành Toán nhưng sang Mỹ học tiến sĩ mình học ngành Tin sinh (yêu cầu phải biết cả toán, sinh và tin). Mình chọn ngành này vì muốn thử thách bản thân hơn dù đây là con đường rất chông gai. Đối với chương trình năm nhất, mình học các môn chuyên ngành, chú trọng vào việc làm toán, thống kê hoặc lập trình để giải quyết các vấn đề của sinh học. Ngoài ra, do đặc thù ngành học, mình được thử các phòng nghiên cứu trong vòng 1 năm trước khi chọn thầy/cô hướng dẫn. Việc thử lab này mở ra nhiều cơ hội mới và rất thú vị, giúp mình nhận ra cuộc sống nghiên cứu sẽ luôn luôn thay đổi.

 

Hiện tại, công việc hàng ngày của mình là đi học và làm nghiên cứu tại văn phòng cá nhân – một công việc yêu cầu phải đọc rất nhiều, phân tích dữ liệu và xây dựng mô hình thống kê.

Bạn có lời khuyên nào dành cho các nghiên cứu sinh Việt Nam tương lai?

  • Đầu tiên, mình nghĩ các bạn nên làm nghiên cứu khoa học ngay từ những năm đại học. Bắt tay vào làm nghiên cứu từ sớm, bạn sẽ có thêm nhiều kỹ năng như cách đọc bài báo thật nhanh, cách lập trình, hay lập luận logic. Thêm nữa, các bạn nên làm thử xem bản thân có thích chủ đề đó không, có sẵn sàng dành thêm nhiều năm tới để gắn bó với nó không. Ở Mỹ, hay ngay ở lab của mình, có những bạn được vào phòng thí nghiệm từ năm 2 đại học. Công việc ban đầu có thể chỉ là việc rất nhỏ như rửa ống nghiệm, vận chuyển mẫu vật, nhưng nhờ đó các bạn ấy học được tính cẩn thận hay kĩ năng quan sát thí nghiệm. Dần dần, các bạn ấy được làm công việc phức tạp hơn, thậm chí được giao tối ưu hóa quy trình thí nghiệm cho cả lab. Theo mình, các bạn có thể bắt đầu từ kì 2 năm Nhất hoặc đầu năm Hai. Hãy cố gắng nói chuyện với thầy cô để xem mình thích và hợp làm gì.
  • Nếu bạn muốn học ngành STEM tốt thì cần học toán rất tốt. Hãy học thật tốt một số môn toán cao cấp như giải tích hoặc đại số tuyến tính. Khi làm nghiên cứu, có vô vàn vấn đề có cốt lõi liên quan tới toán, và với nền tảng cơ bản vững chắc, các bạn có thể tiến rất xa.
  • Mình nghĩ bạn nên học coding càng sớm càng tốt. Hiện nay, công việc nào cũng liên quan tới máy tính; đặc biệt khi nghiên cứu, bạn cần biết cách chạy phần mềm, phân tích dữ liệu và lập trình. Không những vậy, khi biết programming, bạn sẽ được tiếp cận với rất nhiều cơ hội nghề nghiệp tốt. Bạn có thể bắt đầu với một ngôn ngữ phổ biến như Python vì Python có tính ứng dụng cao, code tiện lợi và logic. Có rất nhiều khóa học online miễn phí, hoặc nếu phải bỏ tiền ra học thì cũng là một khoản đầu tư đáng giá.
  • Đôi lúc mình gặp khó khăn trong việc hoàn thành các bài tập bởi khi khối lượng công việc quá lớn, bạn sẽ không thể hoàn thành bài nếu như chỉ làm một mình. Vì vậy, mình và các bạn học đã chủ động gặp gỡ và học nhóm. Và chúng mình đã cùng nhau vượt qua năm Nhất một cách êm đềm nhất có thể! :)
  • Nếu được làm lại, mình sẽ tập trung vào việc học ở bậc đại học nhiều hơn. Ngày học Đại học, mình dành kha khá thời gian để làm thêm, và rất thích thú cảm giác được làm “người lớn”. Nhưng khi sang Mỹ, mình nhận ra việc có nhiều kiến thức và học tốt là quan trọng tới nhường nào, và mình phải thât may mắn khi có cơ hội được học hỏi hàng ngày. Vậy nên hãy trân trọng cơ hội này bạn nhé!
  • Và cuối cùng, khi ở Việt Nam, mình biết tới nhiều cơ hội học bổng dạng G.A. nhờ tích cực nói chuyện với nhiều người và chủ động tìm hiểu tại trang web của các trường mình thích. Ngoài ra, các bạn sinh viên Việt Nam có mong muốn du học cao học ở Mỹ ngành STEM hiện có rất nhiều nguồn tin hữu ích, hay thậm chí được hướng dẫn apply miễn phí như chương trình VEF 2.0. Mình cũng chia sẻ các tips luyện thi các bài thi chuẩn hóa, và một số kinh nghiệm cá nhân trong chặng đường du học trên blog cá nhân của mình.

Cảm ơn Hồng Hà rất nhiều vì những chia sẻ vô cùng bổ ích. USIS Education chúc bạn gặt hái được nhiều thành công và ý nghĩa trên hành trình du học Mỹ!     

Call now