Giải mã ưu điểm, hạn chế và các quan niệm sai lầm về du học Mỹ bậc THPT

Chuyên đề: Thông tin du học

Xu hướng nổi lên những năm gần đây của các gia đình Việt Nam là cho con đi du học Mỹ từ bậc Trung học Phổ thông. Tại sao lại có xu hướng này và lựa chọn này có những ưu thế, hạn chế ra sao? USIS Education sẽ giúp bạn khám phá ra những ưu điểm, nhược điểm, và cả các quan niệm sai lầm về việc du học Mỹ từ những năm tháng trung học, dựa trên thông tin được chia sẻ từ một cựu du học sinh Mỹ bậc phổ thông (tại Houston, Texas).

Môi trường lý tưởng để nuôi dưỡng sáng tạo và đam mê

Trong khi hệ thống giáo dục Việt Nam nhấn mạnh vào việc phải ghi nhớ và chú trọng các môn tự nhiên thì nền giáo dục Mỹ lại cung cấp một thứ khác, đó là một nền giáo dục ít cạnh tranh và có hệ thống, nơi học sinh được thoả sức sáng tạo và khám phá những gì bản thân yêu thích và quan tâm.

Như các bạn thấy đó, ở Việt Nam khá coi trọng các ngành như Bác sĩ, Kĩ sư, Dược sĩ…, nên phụ huynh thường muốn con em mình phải giỏi các môn Toán, Lý, Hóa, Sinh. Tuy nhiên, ở Mỹ lại hoàn toàn khác biệt, người Mỹ rất thích khái niệm “well-rounded” (nghĩa nôm nà là cái gì cũng phải biết), vì vậy tất cả các môn đều được “đối xử” như nhau, không có chuyện môn này quan trọng hơn môn kia. Một lý do khá chính đằng sau sự khác biệt này là vì xã hội lẫn kinh tế Mỹ phát triển nên dù học ngành nghề nào ra trường đều có thể tìm được việc. Ví dụ, nếu học sinh thích môn lịch sử, ra trường có thể làm nhà cổ sinh vật học, nhà khảo cổ học, nhà báo… Vì thế, các bạn đi du học Trung học Phổ thông sẽ có cơ hội được thử qua tất cả các môn ở nhiều lĩnh vực khác nhau để khám phá xem mình thật sự yêu thích môn học và lĩnh vực nào.

Nơi rèn giũa tinh thần tự giác, minh bạch

Ở Việt Nam rất coi trọng việc học thuộc, ngay cả làm Văn ở trong trường cũng thường học thuộc văn mẫu. Những bài văn sáo rỗng như tả cô giáo luôn là “cô cười rất tươi, giòn giã, để lộ hai hàm răng trắng đều như hạt bắp” lại được cho điểm cao, còn những bài văn tả quá thật và có vẻ hơi ngây ngô lại bị cho điểm thấp.

Trong khi đó, các thầy cô ở Mỹ sẽ để cho học sinh thoả sức sáng tạo, và luôn đánh giá rất cao cho những bài có ý tưởng mới, khác với khuôn mẫu thường gặp. Ngoài ra, học sinh ở Mỹ không được sao chép bài người khác, nếu chép phải để nguồn do Mỹ rất lên án việc plagiarism (dịch nôm na là đạo văn hay ăn cắp câu văn của người khác). Đa số các thầy cô sẽ yêu cầu học sinh nộp bài tập làm văn lên các trang web chuyên dụng để kiểm tra xem có bao nhiều phần trăm trong bài là sao chép của người khác.

Thêm vào đó, đa phần các học sinh Mỹ đều có tính tự giác trong thi cử rất cao. Nguyên nhân chính là vì phụ huynh Mỹ không quá coi trọng điểm số của con nên học sinh không có áp lực phải được điểm cao bằng mọi giá. Vì thế, sẽ không gì lạ khi sau khi phát đề cho học sinh (kể cả các môn học thuộc bài như Lịch sử, Địa lý, Sinh học…), đôi khi giáo viên vì bận sẽ rời khỏi lớp và không có ai trông coi lớp, nhưng không một ai coi bài nhau hay giở tài liệu.

Ngoài ra, ở các trường Trung học Phổ thông ở Mỹ, việc gian lận trong thi cử bị phạt rất nặng, lần 1 có thể là điểm 0 bài thi/lớp đó, lần 2 có thể là đuổi ra khỏi trường và sẽ ghi việc gian lận thi cử vào học bạ. Một khi đã ghi vào học bạ thì chắc chắn sẽ rất khó để bạn xin vào bất cứ một trường cao đẳng hay đại học nào ở Mỹ.

>> Bí quyết người trong cuộc: tiêu chí chọn trường cấp 3 tại Mỹ

Nền giáo dục có hệ thống – áp dụng tín chỉ

Hệ thống giáo dục từ Tiểu học đến Trung học Phổ thông ở Mỹ không phải dạy theo cùng một bộ sách giáo khoa do chính phủ ban hành như ở Việt Nam. Trường nào sẽ chọn sách giáo khoa và chương trình dạy cho riêng trường nấy. Ở bậc Trung học Phổ thông, từng tiểu bang sẽ có những mức quy định về số tín chỉ phải có để tốt nghiệp khác nhau. Ví dụ ở Texas, để được tốt nghiệp Trung học Phổ thông, bạn phải hoàn tất đủ các tín chỉ sau: 4 tín chỉ môn Ngữ Văn (English), 4 chỉ về toán học, khoa học và xã hội, 2 tín chỉ cho một ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh hoặc khoa học máy tính và 1 tín chỉ trong mỹ thuật hay thể dục, 5 tín chỉ cho những môn tự chọn trong danh sách của trường.

Ngoài ra, có một tin vui cho các bạn sợ môn Ngữ Văn là thầy cô ở Mỹ chấm bài tập làm văn dựa trên một khung điểm nhất định và dù bạn có dở Văn đến đâu đi nữa thì vẫn có những phần có thể “cứu vớt” điểm của bạn. Một khung chấm điểm bài tập làm văn cho bậc Trung học Phổ thông thường được chia thành 5 phần:

  • Trọng tâm: Trong bài có ý chính xoay quanh chủ đề được đưa ra không
  • Nội dung: Ý tưởng của người viết được phát triển như thế nào, có sử dụng ví dụ, thống kê, ý kiến, lập luận… hay không
  • Kết cấu: Kết cấu bài văn có hợp lý dễ hiểu, và giữa các đoạn có liên kết với nhau hay không
  • Phong cách: Cách dùng từ và kết cấu câu có trôi chảy mạch lạc không
  • Ngữ pháp: ngữ pháp và chính tả có đúng hay không

Một lời mách nhẹ cho các bạn không có khiếu Ngữ Văn rằng, bạn nên dò thật kĩ bài của mình về mặt ngữ pháp, kết cấu, và phong cách viết, vì đó là những phần rất dễ kiểm soát và ăn điểm.

Và tuyệt nhất là: bạn có thể lấy tín chỉ Đại học khi còn học cấp 3!

Rất nhiều học sinh tốt nghiệp Trung học Phổ thông ở Mỹ mà đã có đến hơn một kỳ tín chỉ của Đại Học. Và trong quá trình du học Mỹ bậc trung học, bạn cũng có thể làm được điều này qua 2 cách phổ biến sau:

  • Thi Advanced Placement Tests (hay được gọi tắt là AP Tests): Đây là những bài thi bạn có thể lấy lúc học cấp 3, với mức điểm cao nhất là 5. Từng trường Cao đẳng hay Đại học sẽ có quy định về thang điểm AP Tests mà họ chấp nhận để thay thế những tín chỉ Đại Học nào. Đa số các trường đều sẽ yêu cầu ít nhất điểm 3.5 trở lên.
  • Học lớp Dual Credit (nôm na là tín chỉ kép cho cả cấp 3 và Cao đẳng/Đại học): Rất nhiều trường Trung học Phổ thông có liên kết với các trường Cao đẳng/Đại học trong thành phố để học sinh có thể lấy những lớp vừa được tính là tín chỉ cấp 3, vừa được tính là tín chỉ Cao đẳng/Đại học

Lợi thế hơn cả: tăng quá trình hòa nhập và cơ hội xin học bổng

Bên cạnh mong muốn theo học tại một môi trường giáo dục phát triển sớm nhất có thể, sẵn sàng cho việc “chạy đua” vào các trường đại học tốt nhất thế giới, du học Mỹ bậc trung học phổ thông còn có những lợi thế nghe có vẻ đơn giản nhưng không kém phần giá trị - đó là bạn sẽ được kết bạn với nhiều người từ khắp nơi trên thế giới, trao đổi văn hóa, thích nghi với tiếng Anh tốt hơn và cũng có nhiều thời gian hơn cho việc thích nghi văn hóa Mỹ.

Chắc chắn bạn sẽ có nhiều khả năng xin được học bổng tốt hơn những bạn học cấp 3 ở Việt Nam vì các trường Đại Học sẽ tin vào học bạ từ một trường ở nước họ hơn là những trường ở nước ngoài. Ngoài ra, bạn còn có ưu thế về tiếng Anh, việc này giúp cho việc phỏng vấn xin học bổng thuận lợi hơn nhiều. Và cuối cùng, bạn có thêm thông tin từ thầy cô và bạn bè để săn được những học bổng tốt.

Nhưng, vẫn có những chữ nhưng…

Cảm giác bơ vơ nơi đất khách quê người khi mới chỉ 15-16 tuổi là không hề đơn giản, bởi khi đó bạn sẽ phải xa gia đình khi tâm lý chưa đủ cứng cáp. Thực tế là bên cạnh những học sinh có tính cách cởi mở và khả năng thích ứng được với môi trường mới, đuổi kịp chương trình học và dần làm quen với nếp sống Mỹ cũng có không ít bạn không thể làm quen và càng ngày càng trở nên ủ dột, có nhiều trường hợp thậm chí còn bị trầm cảm.

>> Những TV show này sẽ giúp bạn lại gần hơn với văn hóa Mỹ

Lời khuyên của rất nhiều cựu du học sinh từ cấp 3 ở Mỹ là bạn phải tự tin và hãy mở lòng mình ra. Ví dụ ngày đầu vào lớp, rất có thể bạn sẽ không quen ai trong khi các bạn Mỹ đã quen nhau gần hết (đa số các học sinh Mỹ học chung với nhau từ tiểu học hay cấp 2 với nhau lên đến cấp 3), có thể nhiều bạn sẽ cảm thấy lạc lõng, vì vậy bạn hãy chủ động làm quen bạn mới bằng một cách rất dễ như cười thật tươi, hỏi thăm và giới thiệu bản thân: “Hi, how are you? My name is A, what’s your name?”

Đặc biệt, có một sự thật mà chắc hẳn bạn đã từng xem qua trong các phim học đường (ví dụ như Mean Girls) kể về cuộc sống cấp 3 ở Mỹ, đó là hiện tượng chơi theo nhóm. Tuy phim này đã phóng đại rất nhiều thứ nhưng có một số chi tiết vẫn khá đúng về bậc Trung học Phổ thông ở Mỹ. Ví dụ điển hình là chơi theo nhóm. Việc này có thể thấy rõ khi bước vào phòng ăn (cafeteria), các nhóm sẽ túm tụm ngồi chung với nhau. Thường sẽ luôn có những nhóm sau: nhóm các thành viên trong đội cổ vũ (cheerleaders), nhóm các bạn nam chung đội thể thao, nhóm các bạn học giỏi trong trường, nhóm các bạn học thích ván trượt - skateboard, nhóm các bạn thích truyện tranh Nhật Bản… Thông thường, ăn trưa là cơ hội tốt nhất để bạn có thể làm và trở nên thân thiết với thêm nhiều bạn mới.

Chưa hết, trong các phim về cuộc sống cấp 3 ở Mỹ, bạn có thể thấy rằng những bữa tiệc là một phần không thể thiếu. Đây vừa là nơi để kết bạn, giao lưu trao đổi, nhưng nếu không chọn đúng bạn, bạn có thể vì áp lực của bạn bè xung quanh (peer pressure) mà làm những việc bậy bạ: hút chích chất cấm, uống rượu bia (nên nhớ ở Mỹ trên 21 tuổi mới cho phép uống rượu bia)… Vì vậy, điều quan trọng là bạn phải biết tự đặt giới hạn cho bản thân để dừng trước khi quá muộn. “Chọn bạn mà chơi” là kinh nghiệm sống bạn nên áp dụng triệt để.

Và cuối cùng là 2 quan niệm sai toét về du học Mỹ bậc THPT

Đa số học sinh cấp 3 của Mỹ học kém

Hoàn toàn sai! Thực tế khi đi học, bạn sẽ thấy có rất nhiều bạn Mỹ học rất giỏi, không những giỏi ở trong lớp mà họ còn có nhiều tài lẻ như chơi đàn, chơi thể thao… Họ còn tham gia rất nhiều hoạt động ngoại khóa và cả các dự án tình nguyện đậm giá trị nhân văn. Hơn thế nữa, vì được giáo dục trong môi trường ở Mỹ từ nhỏ nên họ có khả năng sáng tạo đáng ngưỡng mộ.

Vấn nạn bắt nạt học đường rất kinh khủng ở các trường cấp 3 ở Mỹ

Có thể khi xem phim, nhiều bạn sẽ thấy việc bắt nạt xảy ra rất thường xuyên và công khai. Điều đó có thể đúng với một số trường cấp 3 công lập ở những khu dân cư dân trí thấp. Tuy nhiên, du học sinh từ nước ngoài không được học trường Trung học Phổ thông công lập mà phải học trường tư thục. Và để vào học trường tư thục, phụ huynh Mỹ phải trả một số tiền lớn nên đa số các học sinh đều xuất thân từ những gia đình có dân trí và trình độ học vấn cao, vì thế, đa số các bạn này đều được nuôi dạy để trở thành một người lịch sự, có văn hoá, và ý thức cao. Ngoài ra, để giữ vững danh tiếng của mình, ban giám hiệu ở các trường tư thục trừng phạt rất nghiêm khắc với các học sinh có hành vi bắt nạt học sinh khác.

Dù vậy, ở đâu cũng có những kẽ hở, nên nếu bạn nghĩ bạn đang bị bắt nạt, hãy mạnh dạn nói với thầy cô trong trường. Theo luật, thầy cô sẽ không được tiết lộ danh tính của người tố giác, nên bạn cứ yên tâm.

USIS Education chúc các bạn có những trải nghiệm tuyệt vời khi đi du học Mỹ bậc Trung học Phổ thông! Và đừng ngại liên hệ tư vấn viên của USIS Education để được tư vấn thêm.

Xem thêm: Cựu du học sinh mách mẹo biến mình trở nên đặc biệt ở môi trường mới

Call now